هر پمپ گریز از مرکز دارای سه بخش اصلی زیر است که هرکدام از آنها از

اجزای مختلفی تشکیل شده است:

1- محرک                           2- محفظه آب بندی                      3 – پوسته 

- محرک: در پمپ های دوار  معمولا از سه  نوع محرک  الکترومغناطیسی 

(الکتروموتور) ،دیزلی وتوربینی استفاده میشود.

محرک الکترو مغناطیسی یک ژنراتور بوده که انرژی الکتریکی رابه حرکت دورانی

تبدیل می کند.محرک توربینی به کمک انرژی بخار آب ؛محور پمپ را می چرخاند.

محرک دیزکی نیز موتوری است که با سوخت فسیلی معمولا گازوئیل کار میکند.

خروجی محرک به کمک کوپلینگ به میل محور  پمپ متصل شده و این میل محور

وارد محفظه آب بندی  میشود . در این محفظه  دو یاتاقان  (ساچمه ای) قرار داشته که

درون روغن غوطه ورمیباشندوحکم تکیه گاههای میل محور رادارند.انتهای میل محور

به یک پروانه که درون پوسته جا دارد متصل شده است. 

اجزا پمپ

- محفظه آب بندی:

این محفظه شامل آب بندها و اجزاء مربوطه است

برای رسیدن  به بازدهی مناسب در قطعات هیدرولیک  وجودآب بندی کامل و مناسب

ضروری است.آب بندی بین قطعات درهیدولیک بوسیله آب بندهاانجام میشود.آب بندها

براساس استفاده به دو نوع کلی ثابت و متحرک تقسیم میشوند:

   -آب بند ثابت: به صورت واشر بین قطعات غیر متحرک به کار میرود.     

   - آب بند متحرک: برای آب بندی قطعات متحرک بکارمیرودو برطبق شکل انتخاب می

گردد.نوع آب بندهرقطعه توسط سازنده تعیین میگرددودرزمان تعویض بایدبه این موضوع

توجه داشت.

 

- انواع آب بندها

        1 – اورینگها : معمولی ترین آب بند مورداستفاده درماشین آلات

 میباشد.اورینگ ها به عنوان سیل ثابت و متحرک استفاده میشوند وجنس آنها معمولا از

ترکیبات لاستیک های مصنوعی می باشند.موارداستفاده اورینگ برای آب بندی پیستون

درسیلندروشیرهای هیدرولیکی محل اتصال شلنگ ها و پمپ ها استفاده میشود.

طرح اورینگ طوری است که برای نصب در شیارها ساخته شده است و زمان نصب تا

10 درصد فشرده میشود.درموارد استفاده متحرک عمراورینگ به صافی سطح قطعه ها

و اندازه بودن آن مربوط میشود.اورینگ ها در مواردی که محل آب بندی دارای گوشه

و زاویه است استفاده نمی شود.اگر اورینگ در قطعه ای تحت فشار زیاد نصب شود،با

گذاشتن یک رینگ فیبری  در پشت آن  از خارج  شدن  اورینگ

از شیارخود جلوگیری می کند. همیشه بایدیک رینگ فیبری درطرف کم فشاراورینگ

نصب شود. در صورت استفاده از دو رینگ فیبری اورینگ در وسط آنها قرار میگیرد

 

      2- آب بندهای وی شکل و یو شکل

      وی  پک ها  و یو پک ها از  سیل  های متحرکی  هستند که برای آب بندی پیستون

و شافت پمپ ها استفاده میشوند. جنس آنها معمولا از چرم یا لاستیک طبیعی و مصنوعی

یاپلاستیک میباشد.طرزنصبشان طوری است که فشارسیال لبه آب بند رابه دیواره بچسباند

و آب بندی را بهتر و کامل تر کند.برای آب بندی قطعات پمپ بایستی حداقل یک بسته

از این نوع آب بند را بکار بردوچند آب بندرا همراه هم در یک شیار قرار داد.

       3- سیل های فلنجی و گردگیرها :

     گردگیرها سیل های متحرکی از جنس چرم یا لاستیک مصنوعی یا پلاستیک بوده

که معمولا در پیستون ها بکار میروند. عمل آب بندی بوسیله بازشدن لبه آنها و چسبیدن

به سطح قطعه انجام میشود.

        4- آب بندهای فلزی

از نظرشکل و ساختمان مانند رینگ های پیستون موتور بوده وممکن است که فلزی یا

غیرفلزی باشند. جنس آنها عموما از فولاد بوده و دارای نشتی زیاد میباشند،مگر اینکه خیلی

دقیق و فیت نصب شوند. سیل های فلزی  به  دو صورت بازشونده (پیستونی) وجمع شونده

(شفت جک) وجود دارند و در جاهایی بکار میروند که میزان حرارت بسیار بالا است. این

آب بندها به دلیل نشتی زیاد با کاسه نمد و کانال تخلیه به مخزن در سیستم بکار میروند.

     5 - واشر کمپرسی

    این واشرها فقط برای کاربرد ثابت مثل کوپلینگ، لوله ها ، پوسته پمپ و امثال آنها

با پرکردن قسمت های ناصاف آب بندی را انجام میدهد و ممکن است فلزی یا غیر فلزی

باشند.

 

        6- کاسه نمدها :

       درجاهایی که شافت ازپوسته خارج میشودکاسه نمدها نصب میشوند.اگرفشاراتمسفر

از فشار کاسه نمد بالاتر باشد از عبور هوا به داخل و اگر فشار پشت کاسه نمد بالاترازفشار

جو باشدازنشت سیال یا بخار به بیرون جلوگیری میکند.بهترین نوع قابل استفاده برای پمپ

یک رینگ فانوسی  است که بداخل آن آب تزریق میشود.این تزریق آب یا

از خروجی خود پمپ تامین میشود یا اگر سیال پمپ غیر آب باشد از یک منبع مستقل آب

را لوله کشی میکنند.اگر مایع آب بندی کننده دارای ذرات جامدی باشد که به غلاف های

کاسه نمد آسیب برساند بهتر است که سر راه آن فیلتر قرار گیرد.

      7 - گلندها :

    بوش های یکپارچه ای هستند،که به منظور سفت کردن پکینگ ها جهت آب بندی

بیشترازآنهااستفاده میشود.میزان سفت کردن پیچ های آن به طورتجربی به اندازه ای است،

که مابین اصطکاک ، آببندی ، روغن کاری و خنک کاری تعادل حفظ شود.

     8 - پکینگ کمپرسی

     ازاین نوع آب بندمیتوان به جای وی پک ویو پک هااستفاده کرد.جنس آن معمولا

از پلاستیک یا نخ نسوزو یا  لاستیک نخ دار با  روکش فلزی  میباشد.آین آب بندها برای

قسمت های با فشار کم بکار میروند.در حقیقت عامل آب بندی کننده براساس افت فشار

سیال در طول غلاف می باشند. علت اینکه پکینگ ها باید دارای خواص پلاستیکی ( فرم

پذیری ) باشنداین است تا مقدارفشردگی روی اسلیو (غلاف ها) راتنظیم کنند ونیز خواص

الاستیک جهت جذب انرژی و آسیب نرساندن  به جزء  دوار  را داشته باشند و به صورت

رینگ هایی درداخل محفظه آب بندی قرارگیرند.انرژی اصطکاکی(گرما) تولیدشده دراثر

گردش شافت از طریق نشت مقدارکمی مایع از پوسته یا توسط محفظه خنک کاری پشت

آن و یا استفاده از هر دو دفع میشود.

جنس پکینگ ها:

1- آزبستوس :که برای درجه حرارت های پایین ازآن استفاده میکنند.این پکینگ ها قبلا

بوسیله گرافیت یا روغن ، روغن کاری میشوند.

2- متالیک: این پکینگ ها برای فشارهاودماهای بالا استفاده میشوند.پکینگ های متالیک

ترکیبی از فویل فلزی(مس،آلومینیم،بابیت و....) باگرافیت یاموادچرب کننده دیگرمیباشند.

روغنکاری نقش مهمی در این آب بند دارد زیرا اگر خشک کار کند روی  سطح تماس

 مثلا سیلندر خط می اندازد.

         9 - آب بند های مکانیکی

         آب بند هایی که تاکنون توصیف شد عمدتا از نوع پکینگ بودند.استفاده ازپکینگ

ها به عنوان آب بند همیشه مناسب و عملی نیست.با محکم کردن پیچ های گلند اصطکاک

و انرژی ایجاد شده سبب کاهش عمروخراب شدن غلاف ها میگردد.از طرف دیگر بعضی

از مایعات مثل بوتان و پروپان حلال مواد چرب کننده پکینگ ها هستند که دراین صورت

دقت آب بندی ازبین میرود .به دلایلی که گفته  شد و  همچنین زمانی که میزان نشت  باید

حداقل باشد از آب بندهای مکانیکی استفاده میکنند.سطح آب بندی درمکانیکال سیل ها

عمود بر امتداد محور بوده  ،درحالی که در کاسه نمدها سطح آب بندی در تماس با خود

شافت یا اسلیو قرار میگیرد. اگرچه مکانیکال سیل ها  در انواع گوناگون ساخته میشوند اما

اصول کارشان یکسان و دارای  دو جزء ثابت و متصل به پوسته و  یک جزء دوار متصل به

شافت (یا غلاف) میباشند  ویک فنردو قسمت  را به یکدیگر محکم میکند.یک دیافراگم

یا رینگ لاستیکی برای حرکت جانبی(مماسی) نیزوجوددارد.مکانیکال سیلها معمولا ازدو

قسمت فلزی و لاستیکی هستند .بعضی  اوقات قسمت  چرخان آب بند از زغال  با روکش

فولادی ساخته میشود. البته سطح بین رینگهای دوار و ثابت ، بسیار صیقلی ودر اصل از دو

جنس متفاوت سیلیکون و کاربید کربن میباشد.

لایه ای از مایع با خاصیت  خنک  کنندگی  و  روانکاری  اصطکاک را به

حداقل میرساند. رینگ های مکانیکال (سیل رینگ ها) در دو وضعیت نسبت به پمپ قرار

میگیرندکه ممکن است رینگ دوار در سمت داخل و به طرف ایمپلر باشد، ویا در قسمت

بیرون قرار گرفته و با مایع پمپ شونده تماس نداشته باشد.

در هر دو وضعیتی که گفته شدفقط سه نقطه مهم وجود دارد که در آب بندی موثر است:

1- مابین رینگ ثابت و پوسته

2 - مابین رینگ دوار و شافت (غلاف شافت)

3 - مابین رینگ ثابت و متحرک (بخش های ثابت ومتحرک مکانیکال)

آب بندی در حالت 1 توسط گسکت ها و اورینگ ها صورت میگیرد. در حالت 2 توسط

رینگ ها و در حالت  3 باتماس مستقیم و تنگاتنگ دو رینگ که همواره توسط

فنری به به هم فشرده میشوند انجام میشود.

موضوع قابل توجه در مورد رینگ ها این است که این رینگ ها

با جنس ویژه خود در مقابل نیروی(بار)محوری ضعیف هستند و دچار آسیب میشوند،اما

درمقابل سایش بسیار مقاوم هستندوبامقداری سایش دوباره توسط فنری که میان آنها قرار

دارد ساییده میشوند.

به همین دلیل یکی از عوامل خراب شدن آنها وارد شدن نیروی محوری است.

با توجه به جنس آنها نیز معمولا ترد و شکننده هستند.

 

امیدوارم توانسته باشم مطالب مفیدی ارائه کنم.

از نظرات خود من رو بی بهره نگذارید.

       

- پوسته: که قسمت عمده آن پروانه و شافت است.

الف – پروانه Impeler : ایمپلرها با انواع مختلف یک دهنه ،دودهنه،باز،

اصولا پروانه های دودهنه دارای نیروی محوری Trust کمتر اما هزینه ساخت گرانتر    

میباشند.همچنین پروانه های باز و نیمه باز از نظر هزینه ساخت ارزانتر میباشند.مشخصه ها

ی مایع و وجود ذرات جامد،روانی وناروانی مایع وپارامترهایی ازاین قبیل درنوع استفاده

از ایمپلرموثرهستند.پروانه های باز درپمپ های محوری وبسته در پمپ های شعاعی بکار

میروند.که برای نوع باز برای مایعات حاوی ذرات جامد و الیاف دار نوع بسته برای مایع

های تمیز و بدون ذرات شناور مناسب می باشند.

نوعی از پروانه های باز نیز برای مخلوط مایع و جامد بکار میروند.

بنابراین ساده ترین نوع پروانه،پروانه باز بوده که برای  انتقال مایعات  حاوی ناخالصی

جامدشناوربکارمیرود.پروانه نیم باز نیز برای مایعات رسوب زا بکار برده میشود.کاربرد

پروانه بسته نیز در ظرفیت های بالا و به دودسته یک چشمی و دوچشمی تقسیم میشود.

تعریف پروانه نیز به عنوان بخشی اساسی،قسمت متحرک پمپ است که مایع ورودی به

چشم را به علت داشتن حرکت دورانی به خارج میراند.

لازم است که اشاره کنم هرچه اندازه ذرات شناوربیشترباشدتعدادپره ها کمترخواهدبود.

وضع قرار گرفتن پروانه در پوسته باید به نحوی باشد که فاصله بین آن و پوسته حداقل

ممکن باشد.این فاصله باعث میشود که مایع بین پوسته وپروانه قرار گرفته از یک طرف

آن راروغن کاری کندوازطرف دیگرمانع سایش پوسته و پروانه شود.به همین دلیل نباید

این نوع پمپ را بدون مایع راه اندازی کرد.پمپ ای گریز ازمرکز توانایی ایجاد فشار بالا

را ندارند لذا برای رسیدن به فشار بالا از چند پروانه ای ها استفاده میشود.این پمپ برای

حجم زیاد و فشار پایین بهترین راندمان را دارد.میتوان جریان خروجی را بردن اینکه در

داخل فشار زیاد شودبدون هیچ خطری متوقف کرد.همچنین این پمپ ها جریان خروجی

یکنواختی دارند.اگراین نوع پمپ باخروجی بسته کارکند،درجه حرارت مایع درون پوسته

افزایش یافته وبا تولیدبخار در قسمت داخلی دچار ارتعاش میشود که دراین وضع گویند

پمپ هوا گرفته و باید هواگیری شود.

  

ب  - رینگ های سایشی

      تنها نقطه ای که پوسته و پروانه به عنوان اجزای دورانی و ثابت  باهم در

در تماس قرارمیگیرندمحل رینگهای سایش است.ممکن است که پمپ به دلایل مختلف

دچارارتعاش شود. این ارتعاش باعث ساییده شدن پروانه و پوسته میگردد.دربعضی مواقع

باعث جام کردن پمپ میشود.برای  جلوگیری  ازاین  وضع  از یک حلقه سایش استفاده

میشودکه هم درپروانه و هم درپوسته کارگذاشته میگردد. با کمی لقی ونشت مایع ازمابین

این دو رینگ حرکت دورانی ایمپلر بدون ارتعاش ومشکلات مکانیکی صورت میگردد.

لقی مابین دورینگ پوسته و پروانه موجب عبور لایه ای ازمایع پمپاژ شده میشودکه بعنوان

مستهلک کننده ارتعاش عمل میکند.اما نشت زیاد مایع نیزباعث افت کارآیی پمپ و هدر

رفتن قدرت محرک میگردد. ارتعاش زیاد،فشارزیاد وکارمداوم باعث سائیده شدن رینگ

ها شده که باید به موقع تعویض شوند.

   

ج- شافت

   نقش اساسی شافت انتقال گشتاور وارده،به هنگام راه اندازی و عملکردو همچنین به

عنوان نشیمنگاه و تکیه گاهی برای دیگر قطعات دوار است. حداکثر خیز شافت در شرایط

دورانی می بایداز حداقل لقی  ما  بین قطعات  دوار و  ثابت کمتر  باشد.بار های اعمالی به

شافت عبارتند از:

- گشتاور                        - وزن قطعات                - نیروی هیدرولیکی شعاعی و

مقدار طراحی شافت ها این بارها به طور همزمان با فاصله یاتاقان ها ،مقدارoverhuge

آویخته ازیک سر،سرعت های بحرانی ومحل تاثیر بارها مورد بررسی قرارمیگیرند. همچنین

شافت ها می بایست تحمل بار های ضربه ای  ناشی از  پیچش  و  عدم پیچش

و تنش های حرارتی بهنگام سرد و گرم شدن را داشته باشند.

-         شافت صلب و انعطاف پذیر(نرم)

  شافتی که سرعت (دور) عملکرد نرمال آن پایین تر از دور بحرانی نخست آن قرار گیرد به

شافت صلب موسوم است. اگر دور عملکرد آن بالاتر از اولین دور بحرانی قرار گیرد آن

را شافت انعطاف پذیر گویند.

معمولا دور عملکرد 20% کمتر و 25%-- 40%  بالاتر از دور بحرانیcritical speed

نگه میدارند. هنگام راه اندازی و خاموش کردن دستگاه باید خیلی سریع از دور بحرانی

عبور کرد.

د- یاتاقان ها 

    وظیفه یاتاقان ها در پمپ نگهداشتن شافت و روتور در مرکز شافت درمرکزاجزاء

 ثابت و تحمل بارهای شعاعی و محوری است .تحمل کننده بارهای شعاعی را یاتاقان ها

ی شعاعی و تحمل کننده  های   بارهای  محوری را یاتاقان های  محوری نامند.

البته یاتاقان های محوری در عین حال بار شعاعی را نیزتحمل میکنند.یاتاقان های مابین

 کوپلینگ و پمپ را این بوردویاتاقان های سمت دیگر را اوت بورد گویند.

در پمپ های آویخته از یک سر شافت آن یاتاقانی که به پروانه نزدیکترباشد را

این بورد و دورتری را اوت بورد گویند.

.یاتاقان های محوری در سمت اوت بورد نصب می کنند.

  - کوپلینگ ها

   کوپلینگ ها برای انتقال  دور و گشتاور از  ماشین  محر ک به  ماشین متحرک به

کارمیروند.وظیفه ی دیگر کوپلینگ از بین  بردن نا هم محوری  ،انتقال   بارهای محوری

مابین دو ماشین و تنظیم شافت های محرک و متحرک در مقابل سائیدگی می باشد.

کوپلینگ ها دو نوعند:

کوپلینگ صلب: در مواقعی که دقت هم محوری باید بالا باشد از این نوع

کوپلینگ استفاده میکنند.همچنین درمواقعی که لازم باشدکه یکی ازروتورها توسط شافت

دیگر نگهداشته شود ،این کاررابوسیله کوپلینگ صلب انجام میدهند.در این نوع کوپلینگ

ها اگر دقت هم محوری کم باشد باعث ایجاد مشکلات مکانیکی میگردد.

انواع متداول کوپلینگ صلب عبارتند از :

 1- فلنجی با پیچ های مناسب (استفاده رایج در پمپ های عمودی)

2- کلمپی چاک دار

3- در امتداد محور

- کوپلینگ انعطاف پذیر:

این کوپلینگ های علاوه براینکه وظیفه انتقال قدرت ازموتوربه پمپ(شافت)رادارند

عمل ازبین بردن ناهم محوری بین دو شافت محرک و متحرک را نیز انجام میدهند.

کوپلینگ های انعطاف پذیر به غیر از مدل چرخ دنده ای برای دورها

و قدرت های پایین استفاده میشوند.

و – غلاف ها

   جهت  جلوگیری  از  فرسایش،خوردگی و ساییدگی

در محل کاسه نمدها ویاتاقان های داخل و دیگر قسمت ها از غلاف  های

مناسب استفاده می شود. 

 برگرفته از : مهندس برتر - آموزش نیاز های ((اصلی و فرعی)) رشته ی مکانیک